Interview - Jarun - Zstępując w głąb ziemi...

This is the polish version of the interview. The english one will be published soon. 

Przeczytaj także reckę ich debiutanckiego materiału (tutaj)
Jarun to nowy twór na naszej rodzimej scenie, parający się graniem muzyki z pogranicza black/folk/progressive i zresztą nie tylko. W 2012 roku wydali swój debiut, "Wziemiozstąpienie", robiący wręcz piorunujące wrażenie, będący czymś świeżym i nieszablonowym. O tym zaś dlaczego zespół nie lubi określenia "pagan metal", jak przebiegają prace nad nową płytą, skąd wzięło się u niego zainteresowanie ludowością oraz o ograniczonych horyzontach co poniektórych opowiada Zagreus - gitarzysta i lider grupy.
 
1. Witam! Jak tam odzew na wasz debiutancki album "Wziemiozstąpienie"? Z tego co zdążyłem zauważyć wszędzie was chwalą, nie tylko w Polsce ale i za granicą.
Witaj. Owszem, nie możemy narzekać. Przed nagraniem nie bardzo wiedzieliśmy czego możemy się spodziewać. Nie liczyliśmy na wiele i dlatego odzew na nasz debiutancki materiał przerósł nasze najśmielsze oczekiwania. Szczerze mówiąc nie spodziewaliśmy się aż tak przychylnych recenzji i pochlebnych opinii. Początkowo byliśmy naprawdę zaskoczeni, ale z czasem, gdy recenzji przybyło i niemal wszystkie okazały się bardzo pozytywne, by nie rzec entuzjastyczne, uwierzyliśmy w końcu, że udało nam się nagrać naprawdę niezły album. Z jednej strony to oczywiście bardzo dobrze, z drugiej, powiesiliśmy sobie poprzeczkę naprawdę wysoko i teraz ciężko będzie ją przeskoczyć. Ale robimy co możemy by nam się udało.

2. No właśnie, wszelkie recenzje (czy to dobre czy złe) oddziałują na was w jakiś sposób? Dużo kapel twierdzi że ma totalnie w dupie jakiekolwiek opinie, a jak to jest w waszym przypadku?
Oczywiście, że recenzje wpływają na zespół. Każdy zespół. Na nas też. Ci którzy twierdzą inaczej kłamią, albo są zwykłymi pozerami. No chyba, że siedzi się głęboko w piwnicy i nagrywa jakieś „kultowe” charkoty, dla wąskiego grona wtajemniczonych „prawdziwków”. Wtedy może faktycznie nie dba się o recenzje. Z tej prostej przyczyny, że nie bardzo ma kto taką twórczość recenzować.
W naszym przypadku jest tak, że pozytywne, pochlebne recenzje zawsze dają nam mniejszego lub większego kopa. Utwierdzają w przekonaniu, że to co robimy ma sens, że jesteśmy na właściwej drodze. Te złe z kolei, jeśli tylko krytyka w nich zawarta jest konstruktywna i merytoryczna, pozwalają spojrzeć na własna twórczość z odpowiedniego dystansu, dostrzec braki i wyciągnąć wnioski na przyszłość.
Ale oczywiście nie jest tak, ze recenzje wpływają na naszą muzykę, na to co tworzymy. W tej kwestii nie zamierzamy sugerować się zewnętrznymi opiniami i myślę, że powstająca właśnie druga płyta, w pełni to udowodni.

3. Zespół zaczynał jako solowy projekt Zagreusa. Nie chcę zadawać tutaj nudnych pytań o historię, ale chciałbym wiedzieć jak duży wkład w muzykę wnieśli pozostali członkowie zespołu w trakcie nagrywania "Wziemiozstąpienia"? W ogóle zespół działa w sposób demokratyczny, czy panuje w nim niepodzielnie tyrania Zagreusa haha?
Proces powstawania „Wziemiozstapienia” był dosyć długi i skomplikowany. Wprawdzie cały materiał powstał dawno temu i w momencie formowania się zespołu, był właściwie ukończony, to jednak wpływ pozostałych członków kapeli na jego ostateczny kształt był naprawdę bardzo duży. Szczególną rolę odegrał rzecz jasna drugi gitarzysta, Rolsen. To tak naprawdę jego świetne partie, szczególnie gitar akustycznych, sprawiły, że ten materiał nabrał odpowiedniego charakteru. Stał się znacznie ciekawszy i bardziej oryginalny. W tej chwili już nawet nie wyobrażam sobie tej płyty bez jego udziału. Co do pozostałych muzyków to ich wpływ na ostateczny kształt płyty również był niebagatelny. Każdy z nich odwalił kawał świetnej roboty w trakcie sesji nagraniowej i tylko dzięki nim ta płyta jest tak dobra (w każdym razie w opinii większości recenzentów i fanów).
Co do drugiej części Twojego pytania, to cóż... Myślę, że stosunki wewnątrz zespołu Jarun mają jednak znacznie więcej wspólnego z demokracją niż z tyranią. Wszyscy członkowie zespołu mają bardzo duży wpływ na jego funkcjonowanie, szczególnie jeśli chodzi o decyzje logistyczno-organizacyjne. Ostateczne zdanie faktycznie najczęściej należy do mnie, ale nie robię nic, z czym  nie zgadzałaby się reszta kapeli. Myślę, że ten układ najlepiej określa łacińska formuła primus inter pares. Wszyscy jesteśmy równi, ale to ja podejmuję końcowe decyzje. Zwłaszcza te muzyczne.

4. Co do członków zespołu, niedawno wasze szeregi opuścił Radoslav. Jak wam idą poszukiwania nowego perkusisty? Macie już jakichś godnych kandydatów na to stanowisko?
Rozstanie z Radoslavem, było trudną decyzją, dla obydwu stron. Na szczęście przebiegło w miłej i przyjacielskiej atmosferze, co bardzo mnie ucieszyło, bo bardzo obawiałem się tego kroku. Niestety nie było innego wyjścia. Obowiązki Radoslava, związane z grą w jego drugim (a właściwie pierwszym) zespole, Pneumatic Frost, nie pozwalały mu na skupienie się w wystarczającym stopniu na grze z nami. Wpływało to bardzo negatywnie na nasze funkcjonowanie. Musieliśmy wielokrotnie rezygnować z ciekawym propozycji koncertowych, mieliśmy problemy z regularnymi próbami itd. Prędzej, czy później nasze drogi musiały się rozejść. Pozostajemy jednak w bardzo przyjaznych stosunkach i życzymy mu powodzenia i sukcesów.
Co do poszukiwań nowego perkusisty to prowadzimy wstępne rozmowy z potencjalnym kandydatem na to stanowisko. Nie chcę zdradzać zbyt wiele, bo nie mam pewności jak potoczą się sprawy, ale jest to świetny, doświadczony muzyk i jego obecność w naszym zespole na pewno bardzo by go wzmocniła. Mimo wszystko jesteśmy również otwarci na każdą opcję i jeśli pojawią się inni kandydaci do objęcia stanowiska naszego perkusisty to na pewno weźmiemy to pod rozwagę.

5. OK, przejdźmy do pytań stricte muzycznych. Wasz debiut przynosi światu dość świeżą porcję black metalu okraszonego wpływami muzyki ludowej, szczyptą progresji i nie tylko. No właśnie, co zadecydowało o tym że ten materiał brzmi tak a nie inaczej? Podejrzewam że nie wpadliście na pomysł grania takiej muzyki ot tak sobie, ale wpłynęły na was różne mniej lub bardziej odległe od metalu zespoły.
To wbrew pozorom bardzo trudne pytanie. Ciężko jest mi wskazać jakieś konkretne źródła inspiracji, sypnąć nazwami kapel, które wpłynęły na naszą muzykę. Moje osobiste preferencje muzyczne są bardzo rozległe. Słucham bardzo wielu gatunków, często bardzo od siebie odległych. Tak naprawdę potrafię odnaleźć coś wartościowego niemal w każdym nurcie, pod warunkiem, że jest to muzyka prawdziwa i szczera, nagrana z miłości do niej samej, a nie dla zdobycia sławy i pieniędzy. Od jazzu po death metal, od bluesa po ambient. Oczywiście nie wszystkie te inspiracje da się bezpośrednio odnaleźć na naszej płycie, ale wciąż w takiej czy innej formie są tam obecne.
Jeśli chodzi o sam pomysł na Jarun, to w początkach istnienia kapeli, gdy funkcjonowała ona jeszcze jako jednoosobowy projekt, dosyć mocno wpływała na mnie ówczesna scena black-folk, czy też jak kto woli pagan metalowa. Nie mówię tu oczywiście o jakimś melodyjnym „pitoleniu”, wesołych klonach rosyjskiej Arkony i tym podobnych tworach. Mam na myśli kapele mocniej osadzone w black metalu. Scena ukraińska, grecka, w mniejszym stopniu skandynawska, również kilka polskich kapel. Potem to wszystko nieco się zmieniło, rozmyło. Jarun jako pełnowymiarowa kapela zaczął ewoluować, szukać własnej ścieżki. Myślę, że częściowo nam się to udało, a na pewno uda się w przyszłości. Nie zamierzamy narzucać sobie żadnych ograniczeń. Zapewne pozostaniemy na metalowym, czy też ściślej black metalowym poletku, ale na pewno nie będziemy trzymać się kurczowo tego co wypracowaliśmy na pierwszej płycie. Nie oglądamy się na innych. Gramy swoje, a jakie będą tego efekty, czas pokaże.

6. Zróżnicowanie "Wziemiozstąpienia" wydaje się być jego najmocniejszym atutem. W jednym utworze mogą pojawić się motywy quasi-folkowe, rockowe ciągotki czy czysto blackowa furia. Zdecydowanie wychodzi wam tworzenie nieszablonowych numerów. Myślisz że to właśnie wyróżnia was na tle setek podobnie brzmiących zespołów - umiejętność tworzenia czegoś nowego z niezliczonej ilości różnych wpływów?
Myślę, że tak. Staramy się trzymać z daleka od szablonowych zagrywek, modnych trendów i ogranych patentów. Oczywiście nie da się wymyślić metalu na nowo i pewne elementy dla niego charakterystyczne w naszej muzyce są i będą. Zagrywek kojarzących się z tym czy innym podgatunkiem, z takim czy innym wykonawcą chyba nie da się uniknąć, jeśli chce się pozostać w granicach określonego stylu. Staramy się tylko różnicować utwory w ramach całego materiału. Nie ma nic gorszego i nudniejszego niż płyta składająca się np. z dziesięciu utworów utrzymanych w tym samym tempie i stylistyce. Choćby poszczególne kawałki były znakomite, to całość musi w końcu zanudzić. My do każdego numeru staramy się podchodzić indywidualnie. Nie ma u nas miejsca na powtarzalność i recykling pomysłów.
Myślę, że wraz ze zwiększaniem się roli Rolsena jako kompozytora i twórcy, jeszcze bardziej zaczniemy się oddalać od standardów gatunku. To człowiek wywodzący się z  odmiennych środowisk, miłośnik nieco innych dźwięków i dzięki temu nie obarczony bagażem black metalowych schematów. To sprawia, że nasza muzyka może nieustannie ewoluować.

7. Celowo także do określenia waszej muzyki nie użyłem określenia pagan metal, bo wiem że za nim nie przepadacie. Mimo wszystko z tego co zauważyłem parę osób zdążyło już się na was obrazić za to, że nie zadeklarowaliście się jasno jako czciciele pogańskich bogów haha! Nie uważasz że jednotorowe, schematyczne myślenie jest zmorą dzisiejszych czasów? Że ludzie, mimo łatwego dziś dostępu do wszelakich informacji lubią uproszczenia i patrzenie na świat w czarno-białych barwach?
Mówiąc szczerze nieco mnie to przeraża. Nie ma nic gorszego niż odbieranie świata w sposób jaki opisujesz. To prosta droga do wszelkich skrajności, ekstremizmów i fanatyzmu. I nieważne, czy chodzi o stronę prawą, czy lewą, o katolików, pogan, czy kogokolwiek innego. Wąskie, jednotorowe myślenie jest zmorą naszych czasów. Z niepokojem dostrzegam jego symptomy wśród ludzi, z którymi się niegdyś identyfikowałem, a w jakimś stopniu identyfikuję nadal. Wśród "metalowców", fanów ciężkich dźwięków, którzy "za moich czasów" postrzegani byli jako osoby otwarte i o szerokich horyzontach. Dzisiaj wszędzie dokonują się podziały. Zupełnie zbędne i bardzo niebezpieczne, nie tylko dla szeroko rozumianego podziemia, ale i dla całego społeczeństwa.
Dlatego Jarun, choć sięgający korzeniami gdzieś tam głęboko, do rodzimych tradycji, stara się trzymać jak najdalej od tego typu tematów. Staramy się by nasz przekaz był jak najbardziej szeroki, jak najbardziej uniwersalny. Nie poruszamy w naszych tekstach tematów religijnych, politycznych, czy społecznych, nie z obawy przed wywołaniem kontrowersji lub wzbudzeniem czyjejś niechęci, ale dlatego, że są to sprawy całkowicie wtórne. Pochodne człowieczeństwa. Głębszych myśli i uczuć, za którymi to wszystko się kryje. I o tym chcemy mówić.
Jeśli chodzi o moje osobiste poglądy i przekonania, to są one MOJE. Nie wynikają z chęci przynależności do jakiejś grupy, wpisania się w jakiś trend, czy społeczno-polityczną normę. Czerpię z różnych źródeł, z różnych stron, tworząc swój własny światopogląd.

8. No właśnie, niektórzy psioczą że koncept Jarun nie obraca się wokół potęgi słowiańskich bóstw i upadku chrześcijaństwa. Mógłbyś więc nakreślić co chcieliście słuchaczom przekazać za pomocą swoich tekstów? Nie chodzi mi tu o narzucanie swojej interpretacji albo szczegółowe analizy - raczej o ogólniki, słowa-klucze dla tych którzy z waszą twórczością jeszcze się nie zetknęli.
Jeśli mam być szczery to nie przepadam za tego typu pytaniami. Zbytnio kojarzą mi się ze szkolnym: "co poeta miał na myśli" ;) Jak już wspomniałem powyżej, staram się w swoich tekstach poruszać tematy uniwersalne. Mówić o tym, co tkwi gdzieś głęboko w każdym z nas. O myślach, uczuciach, pragnieniach, które w jakimś stopniu dotyczą każdej myślącej jednostki. Dosyć często używam w tym celu metaforyki odwołującej się do przyrody, stąd niektórzy interpretują je jako nieco „pogańskie”. I przed taką interpretacją też się nie bronię, chociaż jest dosyć daleka od tego, co chciałem przekazać. Daję wolną rękę naszym słuchaczom. Cokolwiek wydobędą z naszych tekstów, będzie w porządku. Nie narzucałem i nigdy nie będę narzucał jakiegoś jednego, „prawidłowego” sposobu odczytywania.

9. Zarówno w warstwie tekstowej, jak i muzycznej czy graficznej mimo wszystko bije od was pewien ludowo-pogański sznyt. Dlaczego zdecydowaliście się sięgnąć po tego typu motywy i jak ważne są one dla was? Kultura ludowa zdaje się wymierać, uważasz że przerabianie jej w ten sposób w jakiś tam sposób podtrzymuje ją przy życiu?
Na początku trzeba by ustalić i oddzielić to, co faktycznie jest kulturą ludową, od tego co jest tylko naszym wyobrażeniem na jej temat. Tysiąc lat chrystianizacji sprawiło, że dzisiejsza duchowość, obrzędowość i szeroko rozumiana kultura ludowa jest całkowicie przesiąknięta chrześcijaństwem. I trzeba się czasami bardzo namęczyć, by dotrzeć do tych najbardziej pierwotnych, archaicznych, pogańskich pokładów. Ja miałem to szczęście, że wychowywałem się w regionie gdzie ludowe, czasami bardzo stare tradycja są wciąż żywe, a przynajmniej były żywe, gdy ja byłem dzieckiem. Gdy byłem niegrzeczny babcia straszyła mnie mamunami i boginkami, a gdy włóczyłem się gdzieś bez sensu i celu, dziadek dla żartu nazywał płanetnikiem. Coś takiego nie może pozostać bez śladu ;)

Jeśli chodzi o Jarun, to najpierw była muzyka, dopiero potem otoczka. W młodości nasiąkałem ludowymi, tradycyjnymi dźwiękami i później znalazło to ujścia w tworzonych przeze mnie melodiach. Gdy powstały zarysy pierwszych utworów i gdy postanowiłem zamiast chować to do szuflady, stworzyć osobny projekt, a w dalszej perspektywie zespół, wtedy dopiero zacząłem zastanawiać się nad nazwą, otoczką itd. Z racji nasycenia muzyki elementami folkowymi, kierunek wydał mi się oczywisty. Niebagatelny wpływ na tę decyzję miały też moje pozamuzyczne zainteresowania. Jako historyk-amator i niedoszły archeolog od zawsze pasjonowałem się tego typu tematyką. A tak się złożyło, że akurat okres wczesnego średniowiecza i najdawniejsze dzieje słowiańszczyzny zawsze były mi szczególnie bliskie. Jeszcze w czasach, gdy nie tylko nie słuchałem takich dźwięków, ale nawet nie wiedziałem o ich istnieniu ;)
Co do ostatniej części Twojego pytania... Cóż, czasem wydaje mi się, że już jest za późno. Kultura ludowa już dawno wycofała się do zamkniętych enklaw w muzeach, skansenach, czy sztucznie tworzonych grupach folklorystycznych. W życiu codziennym, poza paroma świątecznymi tradycjami jest już właściwie nieobecna. Bierze się to oczywiście z szeroko rozumianego postępu. Zmian nie tyle w mentalności, czy duchowości, ale raczej w zewnętrznych przejawach życia. To postęp cywilizacyjny, technologiczny, sprawia, że archaiczna, ludowa kultura zamiera. Czy unowocześnianie jej,  przerabianie według współczesnych trendów w czymś pomoże? Tego nie wiem. Ale na pewno nie zaszkodzi ;) A już na pewno zwiększy jej żywotność i pozwoli na nowo dotrzeć do szerszych grup odbiorców.

10. Dobra, teraz czas na moje ulubione pytanie: neopogaństwo. Wiem że członkowie zespołu nie należą do żadnych tego typu ruchów, i wiem że mimo to darzycie je pewną sympatią. Czy twoim zdaniem mają one jednak rację bytu w naszych zdigitalizowanych, gnających przed siebie na oślep czasach? Kultura ludowa wymiera na naszych oczach z powodu postępującej powszechnie globalizacji, myślisz że taki sam los czeka i rodzimowierstwo które jest przecież w pewien sposób związane z ludowością (albo samo się z nim związało - zależnie od punktu widzenia).
Neopogaństwo, rodzimowierstwo, czy jakkolwiek ten ruch zwać, jest właśnie odpowiedzią na cywilizacyjny postęp i szaleńcze tempo naszych czasów. Istnieją ludzie, którym to po prostu nie odpowiada, którzy szukają oparcia i wytchnienia w tym co głębsze, może w jakimś tam sensie prawdziwsze, a na pewno naturalniejsze i „zdrowsze”, niż konsumpcyjna pogoń nie wiadomo za czym. W tym sensie faktycznie jest mi ono bardzo bliskie. Jako zbliżenie do natury, do tradycyjnych sposobów patrzenia na świat.
Myślę, że postępująca globalizacja, wszelkie zmiany cywilizacyjne tak naprawdę nie zagrażają tego typu ruchom. Wręcz przeciwnie. W czasach takich jakie mamy teraz, jest coraz więcej zapotrzebowania na coś głębszego, ważniejszego i niematerialnego. Wrażliwe jednostki były, są i będą. W momencie, gdy tradycyjne religie w dużej mierze się zdyskredytowały, straciły na sile i wiarygodności, otwiera się pole do popisu dla wszelkich możliwych form „alternatywnej duchowości”, w tym również, a może przede wszystkim, dla ruchów rodzimowierczych. Myślę, że póki co, przynajmniej przez jakiś czas jeszcze, będą rosły w siłę, kosztem chrześcijaństwa i innych, usystematyzowanych religii.

11. Jeszcze tylko jedno pytanie okołopogańskie i kończę cię o to męczyć :] Większość prawdziwych i mrocznych rodzimowierców z kręgu pagan metalowego lubi powtarzać że upadek chrześcijaństwa doprowadzi do powrotu do korzeni. Jakiś czas temu jednak spotkałem się z opinią że to właśnie ewentualny upadek chrześcijaństwa przyniósłby jednocześnie ostateczny upadek dla kultury ludowej - a co za tym idzie również wszelkiego zainteresowania "pogańskością". Co o tym sądzisz? Wiesz, dla przeciętnego Polaka (który o rodzimej mitologii nie ma zielonego pojęcia) te przeżytki praktyk pogańskich są związane nierozerwalnie z chrześcijaństwem, więc moim zdaniem częściowo mogłoby się tak stać.
Każdy potrzebuje wroga;) Wroga, który zmusza do rozwoju i do ciągłej czujności. Wroga, który inspiruje i pobudza do działania. Bez którego popada się w lenistwo i samozadowolenia. Dla rodzimowierców takim naturalnym wrogiem jest właśnie chrześcijaństwo i inne „oficjalne” religie, zwłaszcza monoteistyczne. W dużej mierze, to właśnie w opozycji do nich ruchy neopogańskie budują swoją tożsamość, to w walce z nimi hartują się i wzmacniają. Nie oznacza to jednak, że ich ostateczny upadek (na który osobiście bardzo liczę) pociągnie za sobą również upadek rodzimowierstwa. Może jednak faktycznie nieco go osłabić. Dużo zależy od tego, w która stronę pójdą ruchy neopogańskie. Jeśli pozostaną tym, czym są, czyli w dużym stopniu elitarnym zrzeszeniem osób połączonych wspólną pasją i podobnym typem wrażliwości, to myślę, że nic im nie grozi. Jeśli jednak sprzeniewierzą się sobie i ulegną pokusie zajęcia miejsca opuszczonego przez duże religie, wtedy wiele osób się od nich odwróci.
Co do łączności pomiędzy kulturą ludową a neopogaństwem, to tak naprawdę jest ona stosunkowo niewielka. Rodzimowiercy odtwarzają to co dawno stracone, budują swoją tożsamość tak naprawdę od podstaw. Tradycje ludowe, od tysiąclecia poddane ostrej chrystianizacji, zachowały bardzo niewiele ze swoich archaicznych rysów i ich nieuchronne zaniknięcie pod wpływem cywilizacyjnego rozwoju nie powinno w żaden sposób wpłynąć na kondycję ruchów neopogańskich.

12. Dobra, to pomówiliśmy o waszym debiucie, o pogaństwie i o kulturze ludowej, czas pomówić o nadchodzącej płycie. Czego możemy się spodziewać po waszym drugim krążku? Z tego co słyszałem ma być na nim jeszcze mniej folku niż dotychczas, nie obawiacie się że w ten sposób utracicie swój pewnego rodzaju znak rozpoznawczy?
Nowy materiał jest już właściwie nagrany, mam więc nieco więcej danych, pozwalających mi wypowiadać się na jego temat. Wciąż jednak trudno jest mi powiedzieć jak nowa płyta będzie się miała do „Wziemiozstąpienia”. Jedyne co mogę rzec z całą pewnością, to to, że będzie znacznie dłuższa ;) Elementów stricte folkowych faktycznie jest na niej nieco mniej. W sporym stopniu ograniczyliśmy ilość partii gitary akustycznej, co jednak absolutnie nie oznacza, że z niej zrezygnowaliśmy. Korzystamy z niej po prostu w sposób nieco bardziej oszczędny i wyważony. Zdajemy sobie sprawę, że partie akustyczne stały się dla nas swoistym znakiem rozpoznawczym i nie zamierzamy z nich tak łatwo rezygnować. Z drugiej strony nie chcemy wciskać akustyków na siłę, tam gdzie nie do końca by pasowały. Wprowadziliśmy pewne nowe elementy brzmieniowe, nowe dla nas rozwiązania kompozycyjne, ale to wciąż muzyka spod znaku Jarun i każdy, w miarę otwarty słuchacz, jeśli tylko podobał mu się nasz debiut, powinien również odnaleźć się  na nowym materiale. Płyta będzie na pewno bardziej rozbudowana, wydaje mi się, że również ciekawsza i oryginalniejsza. Podobnie jak na „Wziemiozstąpieniu” utwory są dość mocno zróżnicowane pod względem stylistyki, charakteru, czy tempa i materiał jako całość zdecydowanie nie powinien nużyć. Tak naprawdę sami jesteśmy bardzo ciekawi efektu końcowego i już nie możemy się doczekać, kiedy będziemy mogli posłuchać gotowego, zmiksowanego materiału. Mam nadzieję, że nastąpi to już wkrótce.

13. Wasz debiutancki materiał wydaliście samodzielnie. A jak to będzie wyglądało w przypadku nowego albumu - zamierzacie tym razem szukać jakiegoś wydawcy? A może już go macie, tylko się nie chwalicie? ;]
Nadal nie posiadamy wydawcy i nadal go nie szukamy. Nowy materiał wyjdzie naszym własnym sumptem. Być może po ukazaniu się nowego krążka zaczniemy się za czymś rozglądać, ale to nie jest takie pewne. Dużo będzie zależało od tego, jakie wrażenie zrobi ta płyta, jak zostanie odebrana, a przede wszystkim jak my sami będziemy do niej podchodzić.
Cenimy sobie swobodę i niezależność związaną z samodzielnym wydawaniem naszych materiałów. Jedynym minusem jest to, że nie jesteśmy w stanie dotrzeć do tak szerokiego grona odbiorców, jak byśmy sobie tego życzyli. No ale coś za coś.

14. No właśnie, kiedy tak poza tym możemy się mniej więcej spodziewać nadchodzącego albumu i jak brzmi jego roboczy tytuł?
Jesteśmy już na dosyć zaawansowanym etapie nagrania, no ale jak to zwykle w naszym przypadku prace toczą się dosyć powoli. Problem w tym, że przykładamy ogromną wagę do jakości nagrania stąd ciągłe poprawki i zmiany. Optymistyczny scenariusz zakłada, że materiał będzie gotowy w okolicach marca. Kiedy ukaże się w fizycznej formie ciężko nam przewidzieć, ale chcielibyśmy by nastąpiło to jak najszybciej. Chcemy mieć już z głowy ten etap i zająć się koncertowaniem, no i oczywiście tworzeniem materiału na kolejny krążek.
Co do tytułu to niestety wciąż go nie ma. Uporałem się już wprawdzie z większością tekstów, ale wciąż nie mam pomysłu na tytuł. Chciałbym, żeby był równie mocny i znaczący jak „Wziemiozstąpienie”, ale wydaje mi się, że trudno będzie to osiągnąć. Tak więc, nie jestem w stanie zaspokoić Twojej ciekawości w tej kwestii. Szczerze mówiąc sam chciałbym wiedzieć ;)

15. Poza działalnością studyjną jakiś czas temu postanowiliście także podjąć się występów na żywo. Pytanie numer jeden brzmi więc: czy było warto, czy może wysiłek włożony w występy nie jest jednak adekwatny do odczuwanej satysfakcji? Pytanie numer dwa: kiedy i gdzie fani będą mogli znów oglądać was na scenie?
Oczywiście, że było warto. Granie na żywo to moim zdaniem esencja działalności każdej kapeli. Występy sceniczne dają nam zawsze kopa, podładowują baterie i sprawiają, że chce się więcej. Oczywiście bywa różnie. Zdarzają się koncerty, z takiej, czy innej przyczyny kiepskie, które w efekcie podcinają nieco skrzydła, ale to przypadki na szczęście rzadkie. Większość występów, jakie dotychczas zaliczyliśmy podchodzą pod kategorię tych udanych. I oby było ich jak najwięcej.
    Jeśli chodzi o drugie pytanie, to jak już wiesz, rozstaliśmy się jakiś czas temu z naszym dotychczasowym perkusistą i siłą rzeczy nie jesteśmy chwilowo w stanie występować na żywo. Z tego powodu musieliśmy zrezygnować z kilku naprawdę ciekawych propozycji koncertowych. M.in. z występu w Poznaniu, na imprezie z okazji XX-lecia Perunwit, czego okropnie żałujemy. Na szczęście mamy już kandydata na zastępstwo. Niestety nic nie jest jeszcze stuprocentowo pewne, dlatego nie przesadzam z optymizmem, ale mam szczerą nadzieję, że już wkrótce wrócimy na sceniczne deski. Oczywiście po wydaniu nowej płyty zamierzamy koncertować jak najwięcej w ramach jej promocji. Najłatwiej pewnie będzie na nas trafić gdzieś w naszych rodzinnych stronach, w Krakowie czy w Nowym Sączu, ale już teraz mamy kilka ciekawych propozycji koncertowych z różnych stron - kilka dat w Czechach, na Słowacji, ale również np. zaproszenie na festiwal w Wolinie, z którego, mamy szczerą nadzieję, uda nam się skorzystać.

16. OK, na koniec poza promocją własnej twórczości prosiłbym Cię o wsparcie paru innych artystów ;] Tak więc do rzeczy: jakie albumy ostatnio wpadły Ci w ręce, i które z nich uważasz za naprawdę dobre.
 Szczerze mówiąc niewiele ostatnio słucham „nowej” muzyki. Wszedłem już chyba w ten etap, kiedy człowiek staje się sentymentalny i najwięcej przyjemności sprawia mu słuchanie rzeczy, które kręciły go w młodości ;) Jeśli już sięgam po coś nowego, to są to zazwyczaj krążki wydane przez zaprzyjaźnione z nami kapele. Z tych ostatnich zdecydowanie polecam najnowszy materiał krakowskiego Outre wydany jako split z zespołem Thaw. Naprawdę fantastyczna, interesująca i niebanalna rzecz. Niedawno ukazał się też debiutancki materiał naszych przyjaciół z nowotarskiego Aries Vehemens. Solidna dawka bardzo energetycznego, mocnego i konkretnego grania. Stanowczo polecam.
 Z rzeczy nie wydanych przez moich znajomych poruszyła mnie ostatnio i to dosyć mocno płyta Jex Thoth „Blood Moon Rise”. Dawno nic nie zrobiło na mnie aż takiego wrażenia. I to właściwie tyle. Reszta nowych wydawnictw raczej mnie ostatnio rozczarowuje niż porusza. Nawet kapele, które kiedyś były dla mnie ważne i naprawdę robiły na mnie wrażenie, na swoich nowych krążkach jakoś nie potrafią mnie porwać i zaciekawić. Chyba tylko Carcass sprostał temu zadaniu ;)

17. Dobra, to by było na tyle. Wielkie dzięki za czas poświęcony dla mojego magazynu i powodzenia w przyszłości! Ostatnie słowo należy tradycyjnie do Ciebie.
Wielkie dzięki za wsparcie i za miłe słowa pod naszym adresem. Pozdrowienie dla Ciebie i wszystkich czytelników. Mam nadzieję, że spodoba wam się to co mamy do zaproponowania na nowym krążku. Do zobaczenia na koncertach! Dzięki!

---

Zdjęcia: archiwum zespołu.
Wywiad przeprowadzony dla HA'Z przez Vladykę (2014). Z łaski swojej nie kopiuj go bez mojej zgody. Uszanuj pracę bliźniego swego.

Interview - Sear Bliss - "These songs are not for entertainment but for diving into the very depths of human soul."

In this year hungarian atmospheric black metal band Sear Bliss celebrates it's twientieth anniversary. That was a good opportunity to contact their leader, Andras Nagy, and make the interview with him. Read what he has to say about their last amazing album - "Eternal Recurrence", his inspirations, ancient shamanism and few more things.

1. Hello Andras! First of all I'd like to ask you how's everything going? What are the reactions on your latest album "Eternal Recurrence"?

Hi there! Everything is going well. We have a short summer break at the moment. Enjoying holidays, etc..

As for the reactions for Eternal Recurrence, well, it’s a bit diverse. Without doubt it is our most difficult and heaviest album and it has met with a warm response only among those who are open to unusual and surprising musical experiences. As I see it, many people did not understand what these songs are about and I know most people enjoy music which is a bit more simple and easier to dig into it. These songs are not for entertainment but for diving into the very depths of human soul, to the depths which most people are still struggling to face. Eternal Recurrence was born under very hard circumstances, it is the result of a very heavy period on some personal levels, thus it is a truly honest reflection of what we went through at that time. I can understand that those who prefer our previous albums with more epic, melodic and monumental songs don’t really like this new album but on the other hand I believe there are many people who would enjoy Eternal Recurrence but they are not really familiar with our band or they don’t really like our previous albums or they just focus on other genres, so they didn’t have a chance to listen to this album. So, this is a weird situation, however I don’t care at all, as it was more important than anything for me to write, record and put this album out. It was truly a personal revelation for me. Anyway, we got really positive reactions too, so that’s great.

2.  Between "Eternal..." and previus album, "The Arcane Odysey" is a vast amount of time. Why it took you so long to make this album? I know that you're working in Amsterdam, and the rest of the band still live in Hungary. Is this a reason?

There are several reasons for the long break but actually we have never stopped for a moment. After releasing The Arcance Odyssey we worked real hard on our second DVD material which is still not released due to some unforeseen difficulties with the label which was supposed to release it. Then I moved to Amsterdam which made things a bit more difficult, plus we have written and recorded the first album of Nefarious at that time, so I was totally busy and not only me but the others too. You know, families to take care of, jobs, etc… On top of that, we had an almost complete line up change and it also took some time to get back to normal because of that, plus some personal difficulties too which made things even more difficult for us. So, all these things together resulted in that delay.  

3.  By the away, if it's not a secret - what's your job here in Amsterdam?

I have already returned to Hungary. My job was electrical engineering. It was an important change in my life to move there, so I accepted the opportunity when it was given to me. Now I’m back and I can focus on the band and other important things again.

4. When I saw a cover art of your new album I knew that something is going on haha. It is very different from others, more frugal. Can you say me something about it - what was an idea behind it and why did you choose Benjamin Konig as an illustrator?

Benjamin did the cover artwork for the Nefarious album and we really liked what he did, that’s why we chose him to do the artwork for the new Sear Bliss album too. He is one of the few artists who still believe less is more. I got totally sick of the so many vivid, colourful, sharp photoshop artworks which you can see everywhere for a few years. I wanted the opposite of it, something totally different, something more simple but still impressive. We used mostly grey instead of the vivid colours because it fits perfectly the atmosphere of the whole album. I know many people don’t like this artwork but I believe Benjamin did a great job.

5. What I like about the new album, is that you didn't change your style, but simply put some new elements into music. I appreciate it much, it sounds really fantastic! Did "it still have to sounds like Sear Bliss" attitude accompanied you while you were composing the new material?

It is an interesting approach you described but the only thing I had on my mind while composing the songs for the new album was to be as far as possible from the normal schemes and clichés. Similar attitude I described regarding the cover artwork. On the other hand, we wanted to accomplish this new approach with keeping the trademarks of Sear Bliss. The implementation of new elements into our music went smoothly. Each single note has its own place on this album. However, only a small portion of this change was conscious, the greater part of it came from our subconscious.

7. "Eternal Recurrence" is full of slow, proggressive tunes. I remember how you said in one interview that you don't like prog music. I see that some things change haha! What inspired you to put this new element into Sear Bliss' world?

Hm, I don’t know when and what exactly I said. Maybe I referred to bands like Dream Theater, etc. I still don’t like bands like that. On the other hand, I have always been a fan of innovative music. Most of the music I listen to are innovative in some ways. Even the bands of the early black metal era were all innovative and this is what I miss nowadays. So, the striving for innovation might be one of the inspirations, I guess.

8. Another novelty are some jazzy patents, starting with trombone tune in the first track and appearing in small dose until the end. I like them very much, thanks to them the music is more original. That was the intention?

The intention was to create something unusual, something we haven’t done before. However, we didn’t create an exact plan of how the album should sound and we didn’t care how we should combine different genres. We added something extra where we felt it would work. For example, in the first song, which you mention too, that jazzy part has its own place. It’s an unexpected turn yet it works well and flows smoothly into the song. It carries the song to a different dimension, thus it becomes really exciting.

9. And of course, I have to ask do you like jazz music and listen to it often?

I like some jazz music but I’m not a fan of it, so I don’t listen to it often. On the other hand, I love the sound of the fretless bass. This is why I played fretless bass on the entire album. It has such an amazing, special sound. It is mostly used in jazz music, therefore it was a great challenge for me to implement it into our music.  Anyway, Oliver, who played the drums on the album, is a great fan of jazz music and he is involved in some jazz bands too. You can hear those influences in his playing without doubt.

10. As the time goes, you reduce the usage of keyboard. On your first albums, especially "The Haunting" they were ubiquitous. Now they are more frugal, and more ominous. Your style of playing is quite original, hard to describe. You create some kind of cosmic, and sometimes even onirique atmosphere. Am I correct?

I agree that the presence of the keyboard became less and less prominent during the years. We found out that it’s no use playing it during all songs. However, keyboards play an important role in Sear Bliss’ music and we use it to add an extra atmosphere to our songs where it is needed, to create a special vibe.

10. Also the new elements are these longing choirs, present here and there on the whole album. My first association was Enslaved. I mean, they don't sound similar dot to dot, but they create a bit close atmosphere. What do you think about it? And do you like the music of these Norwegians?

Yes, I like Enslaved but they are not an influence for us. I already wanted to have clean vocals on our previous albums but somehow we didn’t succeed in working it out at that time. The new songs were written the way that clean vocals and choirs fit into them much better. We are able to express a lot more with the help of clean vocals. It’s a lot more interesting and exciting than just growling and screaming all the time.

11. From the beginning your trademark was the usage of brass instruments, like trombone. I think that now they appear more often, displacing the usage of keyboards. What I like is that contrary to other bands, you use them not only to bring some monumental epic sound, but also in many other ways. So I guess that there will be no Sear Bliss without brass section?

That’s right. I can’t imagine Sear Bliss without brass. It became sort of a trademark of the band since the very beginning. It has its special place in our music and it is even a fundamental part of our song-writing method too. I believe brass instruments fit perfectly to metal music because of their loud, harsh and powerful sound.

12. You said that in some way this is your heaviest album so far. I think I can agree with that, inter alia thanks to production. It was hard to create such a powerfull sound?

Oh yes, it was definitely our most challenging production and studio work. We worked incredibly hard to create this sound and album. We spent almost two months in the studio. We tried several equipment and instruments to get the sound we imagined and our producer worked really hard and did a great job to accomplish it. I’m really satisfied with the result.

13. In the last track, "Entering the Seventh Gate" appears a guest - Alba Hyseni. Please tell me who is she and why did you cooperate with her? Those schizophrenic vocals makes a big impression... Also, can I know who is responsible for this haunted male singing?

Alba is an outstanding and highly talented vocalist in the Hungarian underground music scene. She is well known of his unique and special voice. By the way, she has Albanian origin but she was raised in Serbia and she lives in Hungary for 15 years now. I wanted a special voice for the finishing track of the album ’Entering the Seventh Gate’ and our producer Viktor recommended Alba because she has this witch-like voice which would fit to the song. He already worked with her previously. I was totally amazed in the studio because she made such unbelievable voices.  She is very professional and a really nice person too. As for the male singing, it was done by me. By the way, we plan to perform this song together with Alba on our 20th anniversary show in Budapest at the end of this year. I’m looking forward to it.

14. Due to all those original elements, you moved away from typical black metal sound. There is only little of that kind of playing. But Sear Bliss was always more like around a black metal scene, than a part of it, so I guess it's not a big problem for you? Or maybe I am wrong?

That is absolutely right. We have never been a pure black metal band. We have always combined a lot of different genres and ideas in our music. This comes from the different personalities in the band and also our striving for exploring new paths. Our music is dark and there are some black metal elements too but we carry a wider musical spectrum.

15. Last thing about newest album that I'd like to ask are lyrics. Your style of writting is much deeper and different than all other metal bands'. Can you tell me about a concept that you've created on "Eternal Recurrence"? What is hidden behind this intriguing title?

The lyrics are quite different on this new album compared to the previous ones. The idea or concept behind the title is about the eternal cycle of rebirth, the eternal return of all in nature, earth and cosmos. All these thoughts and concept are expressed in a more philosophical way this time.

16. Hungary have no seacoast, so as Amsterdam. So I simply have to ask - what inspired you to write a track called "Ballad of the Shipwrecked"?

I use the word ’shipwrecked’ in a figurative sense, allegorically. In this sense, shipwrecked means forsaken. I tried to express the feeling of loneliness, as if shipwrecked on the eternal sea of sorrow. The whole song has this wavering feel, as if sailing on a restless sea. But in this case the sea represents the soul.

17. Yeah, and about your fatherland's history - it was always a part of Sear Bliss' music. Hungary has unique language, traditions and complicated history. I simply ask - are you proud of being Hungarian?  

Absolutely. In some ways, being Hungarian is kind of showing resistance, fighting for justice and against oppression and we are proud of it! Our cultural heritage plays an important role in our lives and yes, it was always part of Sear Bliss’ music.

18. An important element of magyar tribes's culture was shamanism. Do you have an interrest in that subject? Maybe you will use some "shamanistic" musical patents in the future?

I am absolutely interested in the ancient history of Hungary, especially the pre-Christian era. The Hungarian „shamanism” is very unique and different. I study it and it is very inspiring. Fortunately, it becomes more and more famous in Hungary now and people start to realize how important it is to explore the wisdom of this ancient belief of ours and how we can save and use it in our modern society. A few weeks ago I went to see a group performing ritualistic music based on our ancient beliefs and I was totally amazed. By the way, last winter I had the chance to travel to the far north, the northern part of Lapland and get a glimpse of the ancient Sami culture which was very interesting too, a bit similar to some of our ancient beliefs. I had the chance to listen to some shamanic music there and it was really inspiring and I thought it would be an interesting and exciting experiment to incorporate some features of it in our music.

19. On your previuos album "The Arcane Odyssey" there is a track called "Path to the Motherland". It contains an usage of traditional folk instruments. What was an impulse to do such a thing? And did you ever considered to write lyrics in hungarian, to highlight this folkish element?

There is always a hint of our history on each of our albums and Path to the Motherland was inspired by our cultural heritage. A friend of ours was a member of a group using special folk instruments and we invited them to add something extra to the song Path to the Motherland. 

By the way, the cover artwork of The Arcane Odyssey is based on an ancient Hungarian mythological tale. I have a plan to create a special song with Hungarian lyrics and maybe we will do it on our next record.

20. This year you celebrate your 20th anniversary. That's a vast amount of time, so do you consider yourself as a metal veteran? And are you happy with everything what you have achieved during those years?

No, I don’t think we are a metal veteran band. The average age of the band members is only 32 years and we still have a lot to write about. 20 years is a long time and I know we made some mistakes, some bad decisions but there is nothing to be ashamed of and I’m happy with what we have achieved.

21. What can we expect from Sear Bliss in the future? Are you already composing material for the new album?

Yes, we are in the composing process right now and we have already written some material for the next album. It will be a bit different again but it’s not surprising as we have never repeated ourselves. The new album will be a bit more atmospheric. At least this is how it looks at the moment. It’s too early to tell more about it now. On the other hand we are preparing for our anniversary show which will be held in Budapest in November. We plan to invite many guests and we will perform a special set. Plus there is a plan for a short European tour for the end of the year.

22. OK, two last questions. You also play in a black metal band called Nefarious. Can you tell me what are plans of this camp for the future?

Well, there are no exact plans regarding Nefarious for the near future. A few months ago our debut album was released on vinyl which is great. Right now we are rather focusing on our other project Forest Silence with Winter (former Sear Bliss keyboard player). We are writing new material and hopefully there will be some fresh releases in the near future.

23. And at the end, please recommend some good music and good literature that made on you big impression lately.

Well, for me it’s a bit hard to find interesting music in this mass. There are too many releases and it is really difficult to find the ones which really deserve attention. The last album which made a big impression on me lately was Childhood’s End from Ulver. Fantastic album. Regarding literature, I haven’t discovered anything new lately but maybe it is because I didn’t have enough time to read in the last few months. By the way, I went to see The Wall performed by Roger Waters last week in Budapest and it made a big impression on me.

24. OK, that's everything from my side. Thank you very much for the interview, and I wish you another lucky 20 years with Sear Bliss. Cheers!

Thank you very much and thanks a lot for your support! Cheers!

---

Photos: band's archive.

Interview by Vladyka 2013. Please do not copy this interview without HA'Z permission. Respect the copyrights!

Interview - Skyforger - "Our job is to spread word about Baltic people, their culture and history!"

Here you can find a special polish version, promoting gig in Warsaw. 

Skyforger is a Latvian folk/pagan metal band, founded in the year 1995 in Riga. By this time, they’ve got quite big audience on the scene, spreading the Baltic metal music amongst the fans. In this interview Peter (vocalist and guitarist) talks about band’s history, cultural heritage of Latvia, modern pagan metal scene and some other things. The interview is really long, but also very interesting, so I hope you will make it! Enjoy.

1. Hail! First question will be light-hearted, just for a good start. Tell me about two albums that you have bought lately and made on you big impression.

Hello Nasu!

Well, I recently got album by our local punk legendary band Inokentijs Mārpls – “Pupu mizas”. They started out in mid 80-ties and just recently released this third album. At some point I also was playing in that band hehe. They recently won our local Gada Balva Awards (similar to Grammies) as best rock band.

But in general naked truth is that I (and many more of my countrymen) don’t have much money, which could be spend on buying albums or vinyls. My payment is considered here as total minimum to barely survive and thus it all goes out for food and flat and things alike, where the rest , what little is it,  I spend on booze and cigarettes. But that’s not big deal for me – money and wealth have little importance in my life.

As back to your question – I have friends, who buy albums and give me to listen. I am one of those, who listens music mostly on mobile telephone on the way to work and back. As for two albums – I am very critical on music and there are very few albums lately who can bypass my critique to impress me. But to name two, they could be two latest Absu albums and Asphyx’s “Deathhammer”, oh well and Venom’s “Fallen Angels”, though it is from 2011.

2. Ok, let's start the right interview. Firstly I would like to ask you about the roots of Skyforger - why did you found this band? You were playing previously in the death/doom band called Grindmaster Dead, and few years later became a pagan metal band. It was because you have "suddenly" discovered interested in Latvian mythology, or because of more and more growing fascination about this?

I think the second is true. We were already into historical lyrics, but then I thought - why we, as Latvians, are singing about medieval Europe while we have our own history and traditions? And that’s why we changed everything in band – name, lyrics and music style also. We tried to start anew, with this new concept and ideas.

3. Ok, I will ask you about a scene and paganism later, now let's talk a bit about your music. Demo "Semigalls' Warchant" and your first LP, "Kauja pie Saules". From musical side they were more black metal than folk metal, as it on your modern stuff. Why is that? I read somewhere that (as I remember) Norwegian scene had big influence on your music, is that true? What do you think about modern Norwegian black metal scene?

Yea, that’s true – we were pretty much influenced by this new black metal stuff at that time. I was into other styles before. At start it had fresh ideas and aggression we lacked so far. But at same time we didn’t want just to copy it in our music - that’s why we tried to join it with some Latvian folk melodies and metal riffs in Skyforger’s songs. We were constantly looking for our own way to play black metal. Unfortunately as we know black metal all soon became mainstream and that wasn’t way for us.

Today I don’t follow Norwegian black metal scene anymore – it lost its grip long ago. The old leading acts became boring or changed their style and new bands just try hard to copy what was already done or play boring music - at least it is boring for me. It seems that every style in metal genre went this same way – even pagan/folk has become mainstream today.

4. Aggressive music needs also brutal lyrics - they are more or less about wars between Order of Teutonic Knights and your ancestors. How do you think those events influenced Latvia as it is today? Do people in your country know and care about their roots and history?

Those events changed a lot for our nation. If Baltic crusades were never happened, who knows how it would be today for Latvian people - maybe there would be all different now. Also these crusades stopped our natural evolution as nation and put us into decline for centuries under German (and later Russian) occupation. 

At those old times our people were free and warlike, we had our own culture and were just few steps behind central Europe, but suddenly it all was stopped and destroyed. That’s why that period of time is so important for our people. You can read more about those crusades in my blog http://history.skyforger.lv/

More or less Latvian people of today know something about these historical events, but do they care? I think majority don’t care - especially in this century of cosmopolitism. But then again, there is still enough of those, who still have great interest in history and own roots. 

For a small nation like we, Latvians, are, such things as historical heritage, traditions, folklore and language are very important, because without them and without keeping them in our hearts we are going to be extinct!

5. Your another album, "Latviešu strēlnieki", could be shock for all those fans of folk metal, which love lyrics about "brave Viking which is proudly fighting" hehe. It is about Latvian soldiers fighting on the fronts of World War I. Why have you chosen this subject? Is it because Latvia won freedom after it? You know, this topic seems to be as important for Skyforger as your pre-Christian history...

It is a long story, but I try to make it short. I was reading a lot of books at that time about Latvian history and somehow I came across one book which told the story of Latvian Riflemen in World War I. I knew a little about those events from school time and never really had serious interest in that period of time. But when I read that book, it become like a true revelation! I was so overwhelmed and fulfilled with Latvian Riflemen topic, that I had great urge to make an album about them “right now”!

I remember how I was persuading my band mates to change lyrical topic in such drastically manner, but finally they agreed and we made such album.

Latvian Riflemen are a legend for our nation and there simply has no other way for Skyforger, but to have an album dedicated to them!

6. " Pērkoņkalve" was much calmer than everything you have done before. Why is that? I heard that it's because of lyrics - they were about Latvian mythology, not about wars. So have you written all those lyrics before writing a single song?

You are right about lyrics – the Latvian mythology was main topic of this album and that’s why songs were not that aggressive and with greater folk music influence than before. I think every Skyforger’s album is different each from other – mainly because of lyrics of specific albums and also because we don’t want to do the same thing in a same way again and again. If it is once done, then it’s done and we are moving on.

Maybe it could be confusing for you to hear, but I write lyrics always when all music is already done or even after songs are recorded in studio! The thing here is, that when we start to write music for a new album, I have concept for whole thing already in mind and keep it always in background, when composing songs. Then I listen to the songs and after my imaginations and feelings try to write lyrics. But as I said I have the main concept always in mind when writing riffs and putting them together in songs. In a simplified example, if there will be something about battles, I try to make some aggressive and fast song and later after listening to it, write down fitting lyrics. Maybe weird, but that’s the way I have always worked.

7. And later, in 2003, you released the strangest thing you have ever made (hehe). "Zobena Dziesma" is in 100% folk album. Can you tell me why you have released this material under Skyforger's name, and not as a side-project?  And what's going on with this statement: "This record has been released with the support of the Culture Capital Foundation of Latvia". This is the organization bounded with your government or something like that? Also, I know that many people ask about it, but let me be the next: do you planning to record another folk album?

We released it under Skyforger name because folk music was always part of our band. I mean, in all our heavy albums there are some folk tunes. So idea was why not make one whole album like this. Latvian folk music is a great part of our culture and for a band, who are making albums about Latvian and Baltic history, it was fine opportunity to present to our listeners another piece of our Baltic heritage.

Also I think it helps to people understand how serious we are about what we are doing, that Skyforger isn’t just another mainstream Viking metal band singing about beer, trolls, Odin and jolly polkas hehe.

Culture Capital Foundation of Latvia is a government made council, which financially supports various musicians and artists here. Of course the sum they gave us was small one; this was few hundred euros for studio costs. And the rest we covered by ourselves. But better this than nothing at all! But the truth is they gave us money because they saw that we had a good aim and why not support it. Our government still has that programme and everyone with good intentions can apply.

As for another folk album - only time will tell. In fact, we’ve got some folk songs already recorded, but not enough for a full album, but if I will have some time, inspiration and ideas, then yeah, why not made another folk album of Skyforger!

8. Could you recommend some folk bands from your country and abroad? How big is your interest in this genre of music?

Sure, I have great interest in folk music – how could we otherwise sing those songs and recorded folk album?! I also listen to some medieval music too.

There are a lot of folk music groups in Latvia and Lithuania and in times when we resisted Communist regime and fought for our freedom, folk music and bands who performed it was a great inspiration for our people then.

One of greatest is band Iļģi, especially their early music, when they were more to folk roots than nowadays. Now they are experimenting a lot and using more modern instruments in their music. Then there is Grodi, Vilki and Vilkači, Trejasmens, Skandinieki and many more bands. The good site to see more about is our local folk label Lauska: http://www.lauska.lv/

9. Ok, and now let's talk about "Kurbads", your last album so long. This is a conceptual album about a man called Kurbads. Is he a mythological person, or did you just make him up and bounded with Baltic mythology? What was your intention in showing Kurbads' story? 

“Kurbads” is our fairytale or legend, so the main character here is some supernatural hero, like for example, King Arthur, Irish Cuchulain or Sigurd/Siegried from Niebelung saga.

There is a long background to this story, but in short our intention was to introduce people with our Latvian legends and fairytales. Everyone knows (ok, maybe not everyone) about Norse sagas or Knights of the Round Table, but none knows of such existing tales from Baltic lands and that’s why we made Kurbads.

When we were young boys there was even a great book and cartoon movie made in 80-ties.

10. "Kurbads" is again more aggressive album (even if not so aggressive like the firsts releases). But I can also feel the influence of, well, hard rock? You even covered an old Latvian hard rock band's song, called "Kurbads (!)". Do Opus Pro means any special to you?

You are right, we were very influenced by old good heavy metal when wrote Kurbads. It was also intentional, because I felt that such an epic tale will go fine along with some heavy metal riffs. As for Opus Pro, it was great heavy metal band here in Latvia, when we were young. They had this song also named Kurbads and we thought why not made cover of this long forgotten song and include at the end of our album. At the time it carried a hidden message inside. They also had some more great songs back then and also with meaningful lyrics against Communism regime, but today this band do not exist.

11. I also heard that you are working on the new album. Can you tell me something more about it?

Our new album will tell about Old Prussians, the third Baltic nation, who was defeated by Teutonic knights in 13th century, their lands were occupied and themselves they were lately exterminated or germanised.

In those times they were most advanced of Baltic people. Prussia also was main pagan hub with archpriest settled there. Old Prussians took the main blow from European crusaders and made a bloody stand against them, almost till the last man!

Today as they are no more, many of Latvians and Lithuanians know nothing about them and that’s why we are making such album.

Right now we have all music composed and preparing for studio. And as always I need to write whole lyrics yet. There will be 9-10 songs with one or two folk tunes included. We will even try and sing some in Prussian language, which is not used for centuries as you can guess! There are maybe 1 person who know this language a little bit here in Latvia.

If everything will go sound and fine, there will be new Skyforger album out in autumn/winter – we hope so very much.

12. To sum up band's history - what were the brightest and darkest points of your career over these 18 years?

All in all the darkest times was always those when band was on the brink to break up. When someone left the band or threatens to leave, or when there were no new ideas and people started to felt that there is no future for band anymore. This is the hardest thing – to keep band together through the years!

And the brightest moments always are those when our work is well received, when people come to our concerts and they say how they like our music. It is great impulse to continue and then you feel that your hard work was not in vain.

13. What do you think about modern pagan/folk scene? Don't you think that there are definitely too many bands which play it and don't really care about the past and the pagan spirituality? For many of them it's just a "cool topic"... Also, have you noticed that mostly these problems concern western bands, while eastern bands (like you for example, Kroda and others) take it more seriously, they talk and write much about it and they want to follow pagan values in their own lives?

As soon as pagan and folk metal became mainstream, it lost its value. And as soon as it became mainstream, then there arrived a lot of bands and organizations who tried to make some profit out of it. At one point I felt like now everyone is singing about Vikings, starting from heavy bands - and ending with death metal bands.

Unfortunately the big “thanks” there goes to fans, who blindly support and buy all this polka, beer and Hollywood Viking crap.

If years ago metal music was something like protest against mainsteam pop culture, then now it almost became part of it! Unfortunately same tendencies can be seen almost in every art lately. People don’t want to think themselves anymore; they fall in for cheap shiny things to have fast entertainment and then move on to next thing.

And there is also answer why eastern bands are more serious than western ones – because they don’t have this mainstream music business approach yet. Though I don’t know for how long it will last ‘cos more or less their eyes are set on west anyway.

But then again there are still a lot of great and serious western bands out there too - of course most of them are in underground, not the ones who are constantly rotating on magazine covers and big festival line-ups.

14. What are your thoughts about religion - do you find it negative or positive? Do you believe in Gods and practise religious form of paganism, or do you just follow the pagan values in your life (like honour, courage, honesty etc)?

I am not religious person; paganism for me is more like philosophy of life, wisdom of our ancestors. I’m also attracted by mysticism, magic and superstition which surround these things. But it is very complicated.

Look, paganism is part of our European culture, piece of our nation’s heritage and that’s why we must carry it in our heart. Christianity tried hard to tore it out and forbid paganism, but it is ours and it is very bad that European people declined their ancestor religion to give a place for some religion, which came from far south, from Judea!

Also I see it that there is no way to turn back those times and make paganism as main religion for Europe again – it is simply gone! The people of today, who live in cities or industrialized country are very very far from how it was for our ancestors. People can try and pretend, but it will never be authentic. But I very sympathize and support everything, which keeps these memories of our pagan religion alive, because as I said it is part of our history and culture.

15. What is a situation of paganism in Latvia? Is it strong?

It is widely accepted here, because as I said above it was/still is part of our culture. Pagans no need to hide in Latvia nor are they somehow otherwise suppressed. There are those pagan festivities, like summer or winter solstices, which are celebrated on nationwide scale.

Many of those traditions are taught to children along with our folklore in kindergartens and schools. Here it all is more like “that’s our Latvian culture” than simply old pagan religion; I mean - it is not religious at all.

Sure there are also some people or groups, who perform rituals and give sacrifices at sacred sites (we have a lot of such sites here still standing), but they are minority.

16. About Christianity - what your thoughts about it? What do you find especially dangerous in this religion? Or maybe you just don't care about it, and you don't have any antichristian views?

I strongly stand against Christianity! Their time has gone - we are not in middle ages anymore! The truth is that Christianity is just a hotchpotch of many ancient pagan religions, garnish with later century’s ideas and philosophy.

But the main thing why it is here is because of Roman Empire, which took this new religion and turned it into official tool to keep people down and brainwash their minds. Christianity was forced upon Europeans by the ruling caste, which followed Roman trails.

Christianity did so much wrong to mankind through centuries that if there were any sanity this religion must be forbidden now! How people can hypocritical talk about Nazis and their crimes, while say not a word about Christianity.

If today they said sorry about what happened, then in same way Nazis can say sorry too! This is such hypocrisy. This religion is alien to European people and has no place here anymore! But no, it is still here and still brainwashes simpletons’ minds, take money from their pockets and even try to influence politics.

17. Nowadays there are more and more people which become atheists. They break up with Christianity, but they don't find anything that can be a fundament in their lives so they are getting more and more depressed and/or immoral. People don't care about anything than money, there is more and more divorces etc. Why do you think this is happening? Can we blame technology (especially internet) for getting people more and more alienated from the real world?

I am happy to see how church and Christianity is losing their grip over people of today. That’s mean people started to think more by themselves. I don’t believe that human beings need any religion to fulfil their life or become happy or whatever. What they need here is education! But if education is only about how to get better job with maximum payment, then no wonder that they care only for money and wealth and nothing more.

In my youth (and it was in times of Soviet regime!) I was taught about comradeship, honesty, of how great it’s to help or defend your friends and values like that. There were indeed a lot of such movies made for kids and youth on TV. Imagine that the Soviet communist system tried to teach its youth such things!

And what is today? I see that there is nothing left of it – it is whole new and different world. Of course race for money was always there, but nowadays it is on hyper level. If you can’t catch along, you are left behind, become depressed and lost. I bet if they will teach children that without money there are some greater values in life, the situation could be different. But then again there are enough of educated people, who can think by themselves and that’s just great - only they are still in minority…

18. Ok, now let's talk about everyone's fav topic - politics. Firstly, I heard that Latvia is very indebted, so the EU get it a proposition: they will forgive you a part of your indebtedness if you will take more immigrants from Asia and Africa. What do you think about it? And what your thoughts about massive immigration in Western Europe and politic of EU?

In fact, politics are on bottom of my interests. About this proposition - this must be some kind of bullshit. Economy is growing, Latvia has already started to pay back our debt and there were nothing about forced immigrants from Asia and Africa, you are misinformed, friend. We still have very few of them here. [oops, my bad – Vladyka]

But yes, as every European, I watch this massive immigration with great worry. And I don’t think that soft democratic system is in guilt here. I bet as always there is something shady going on behind the curtains. And I feel that it have close connection with what is going on in Palestine now. People get massively brainwashed by ruling caste again for decades. They play their dirty games as always and we just simply continue to believe everything they told us. Or even worse! We know what’s going on but remain silent – and I mean Palestine again.

I simply refuse to believe that European governments are mild sheeps and so stupid to allow such immigration without any restrictions and all just in name of democracy! And where was this soft democracy when they attacked Iraq?

As I said it is all the game and there are great puppet masters behind the curtain leading this game.

19. I know that you have a big problem with Russian minority, as they don't have citizenship even if they are something like 25% of whole society. Can you tell me more about it?

Yes, sadly there is such thing here. There is many of Russians who live here, but are disloyal to independent Latvian state. And with them we have some problems. They are constantly instigated by secret services and Russian TV. They refuse to learn Latvian language and thus get citizenship, because they still believe that Soviets soon came back and take this land again. And Russia is trying hard right now. Their millionaires buy out land from stupid old Latvians on countryside, buys factories and enterprises – in one word they are silently working everywhere behind the cover. And the worst part here is our government, which does nothing about it (I sometimes even think that they can’t really do anything about it), in some cases they even support those Russian businessmen here.

Some of local Russians constantly cry out of how they are oppressed here in Latvia, but the funny thing is that when offered - they refuse to leave for better life in Russia and what’s more funny - we have mayor of capital city Riga and he is Russian! In reality local Russians have fine life here, they have businesses, schools, kindergartens, private enterprises, they can freely speak their own language, they can travel all around just like Latvians, but nevertheless they still hates independent state.

Of course, there are a lot more of those who love Latvia and can speak Latvian and are loyal to our state – with them we live nicely along. But yes, the problem is that other part who hates Latvia and still are dreaming about united Russian empire and bringing back old Soviet times.

20. Your logo has changed a bit, hasn't it? Why have you removed a solar sign? And what means this new sign?

It is another conspiracy running high against old European pagan culture. And World War II stands behind it. You know – history is written by the victors! We were in constant trouble because of swastika or as we call it here Thundercross, we used in our logo – some German concert organizers and venue owners were afraid to get accused by supporting Nazism. People also refused to print our CD or just afraid to sell them because of the sign and after a long time we saw that there is no way to explain it. If we want to play around and spread our music there were no other options for us left.

I can tell you that there is no problem with swastika sign in our country and we use it here, because this sign is part of our culture – on local money, dresses, architectural designs etc. But in Europe people are afraid of something! I bet you can imagine who dictates this crap there. The new sign means nothing, it is just an O letter made in some national style, that’s all.

21. Ok, last three short questions. Maybe it will sound a bit pathetic, but what do you think about:

- Latvia's future?

It looks bleak. Right now we are on the verge to be no more as Latvians in future. There is zero national politics here - no support for growth of birth-rate and new families, no support for national things, like culture, art or music. No reasonable education system and so on. And this fault is upon Latvian people themselves. We allow such governments to operate for years, we allow Russian millionaires and secret services to buy out our lands, we chose not to fight back but instead to leave for other richer countries and live there.

We hope that it will get settled by itself somehow, but it will not!

Though hope dies last…

- Europe's future?

I don’t know, but if they will not stop immigration, there will be trouble anytime soon. As I said for someone it is very gainful to make things to happen this way and if people not wake up, soon it will be too late! I have nothing against that there will be no borders in EU and Europeans will feel like they live in one big country. But specific cultures and languages must be there – after all this makes people different and interesting and without past there is no future!

- And of course Skyforger's future?

We will continue to do our job as long as it will be possible. And our job is to spread word about Baltic people, their culture and history!

22. Ok, that's all from my side, thank you very much for this interview! The last word belongs to you, cheers!

Thanx man, for this chance to introduce Skyforger to Polish metalheads and hope to see you guys someday in Poland in concert! And watch out for our new album in autumn of this year! Dziekuje!

Peter / Skyforger

www.skyforger.lv

---
Single from "Kurbads" album:

Photos: band's archieve.

Interview by Vladyka 2013. Please do not copy this interview without HA'Z permission. Respect the copyrights!